مقدمه
تا به حال به صورت یک مصرفکننده شیشه نگاه کردهاید؟ پوستی که روزگاری شاداب و سرزنده بود، حالا پر از لکههای قرمز، زخمهای باز و جوشهای چرکی است. انگار صورتتان میدان جنگی شده که هیچ سربازی از آن سالم بیرون نیامده. شاید فکر کنید این زخمها تا ابد روی صورتتان حک شده، اما واقعیت چیز دیگری است.
در این مقاله، بیپرده و بدون تعارف، از عوارض پوستی شیشه میگوییم. از اینکه چرا پوست یک مصرفکننده شیشه اینقدر زخمی میشود، چه بلایی سر آن آمده و مهمتر از همه، چطور میشود بعد از ترک، آن را دوباره احیا کرد. لازم نیست پزشک باشید تا این راهنما را بفهمید. فقط کافی است چند دقیقه وقت بگذارید و بخوانیدش.
اگر خودتان در حال ترک شیشه هستید یا یکی از عزیزانتان این مسیر را میگذراند، این مقاله برای شما نوشته شده. پس با ما همراه باشید.
مصرف شیشه با پوست ما چه میکند؟
بیایید اول یک چیز را روشن کنیم: شیشه مثل اسید نیست که مستقیم روی پوست ریخته شود و بسوزاندش. ماجرا خیلی پیچیدهتر از این حرفهاست.
وقتی کسی شیشه مصرف میکند، چند اتفاق همزمان در بدنش میافتد که هر کدام یک ضربه به پوست میزند. اول از همه، شیشه رگهای خونی را تنگ میکند. یعنی خون و اکسیژن به اندازه کافی به پوست نمیرسد. نتیجه چه میشود؟ پوستی که سلولهایش از بیغذایی میمیرند، رنگش تیره و بیروح میشود و مثل چوب خشک ترک میخورد.
دوم، شیشه غدد چربی پوست را به هم میریزد. این غدد که در حالت عادی یک لایه محافظ روی پوست تولید میکنند، ناگهان دیوانه میشوند. چربی زیادی ترشح میکنند، منافذ پوست بسته میشود و جوشهای عفونی سر باز میکند.
اما این همه ماجرا نیست. شیشه یک کار دیگر هم میکند: حس لامسه را به هم میریزد. خیلی از مصرفکنندهها حس میکنند چیزی زیر پوستشان راه میرود، انگار مورچه یا حشرهای ریز. به این حالت میگویند فورمیکیشن (Formication) یا همان خزیدن حشرات زیر پوست. طبیعی است که فرد شروع میکند به خاراندن، کندن و زخمی کردن خودش. ساعتی بعد، صورتش پر از جراحتهای کوچک میشود.
بدتر از آن، وقتی کسی در حالت نشئگی کامل قرار دارد، اصلاً متوجه نمیشود که چقدر محکم میخاراند یا میکند. انگار مغز پیام درد را قطع کرده باشد. فردای آن روز، زخمهای عمیقی میبیند که حتی یادش نمیآید چطور ایجاد شدهاند.
چرا پوست معتادان به شیشه اینقدر خراب است؟
بیایید دقیقتر بررسی کنیم. مصرف مداوم شیشه یک چرخه معیوب در بدن ایجاد میکند:
۱. کمآبی شدید بدن
شیشه مثل یک کوره، آب بدن را تبخیر میکند. مصرفکنندهها معمولاً ساعتها بدون آب و غذا میمانند. پوستی که کمآب باشد، مثل یک اسفنج خشکیده، ترک برمیدارد، چروک میشود و انعطافش را از دست میدهد.
۲. سوءتغذیه و کمبود ویتامین
مصرفکننده شیشه معمولاً روزها گرسنه میماند و بعد به پرخوریهای ناسالم رو میآورد. بدن از ویتامینهای ضروری مثل ویتامین C، گروه B، روی و منیزیم خالی میشود. این مواد دقیقاً همان چیزهایی هستند که پوست برای ترمیم و شادابی به آنها نیاز دارد.
۳. به هم خوردن سیستم ایمنی
شیشه سیستم ایمنی بدن را ضعیف میکند. یعنی زخمهای کوچکی که روی پوست ایجاد میشود، خیلی زود عفونت میکنند. چرک میکنند، دیرتر خوب میشوند و جایشان میماند.
۴. عدم رعایت بهداشت
واقعیت این است که در دوران مصرف سنگین، حمام رفتن و شستشوی صورت جزو اولویتها نیست. باکتریها روی پوست جمع میشوند، منافذ بسته میمانند و عفونتهای پوستی شایع میشود.
انواع مشکلات پوستی که در مصرفکنندگان شیشه میبینیم
حالا که فهمیدیم چرا این اتفاق میافتد، بیایید ببینیم دقیقاً چه مشکلاتی سراغ پوست میآید:
۱. پیری زودهنگام
این اصطلاح را شاید شنیده باشید. پیر شدن زودرس پوست صورت، افتادگی گونهها، گود رفتن زیر چشم و چروکهای عمیقی که ده سال به سن آدم اضافه میکند. این همان چیزی است که در خیابان میبینید و ناخودآگاه میفهمید که طرف مصرفکننده است.
۲. جوشهای چرکی و آکنه کیستیک
برخلاف جوشهای معمولی دوران نوجوانی، این جوشها عمیق هستند، خیلی درد دارند و مدتها طول میکشد تا خوب شوند. وقتی هم خوب میشوند، یک گودال کوچک روی پوست به جا میگذارند.
۳. زخمهای باز و کهنه
همان زخمهای خاراندنی که گفتیم. این زخمها معمولاً روی بازوها، صورت و گردن هستند. بعضیشان دیروز ایجاد شدهاند، بعضیشان هفته قبل و بعضیشان ماههاست که خوب نمیشوند و دائم چرک و خونابه ازشان تراوش میکند.
۴. جای زخمهای دائمی (اسکار)
وقتی زخم عمیق باشد و عفونت کند، بدن برای ترمیمش بافت فیبری میسازد. این بافت همان جای زخم یا اسکار است. ممکن است فرورفته باشد، ممکن است برجسته. رنگش معمولاً تیرهتر یا روشنتر از پوست اطراف است.
۵. خشکی و پوستهپوسته شدن شدید
کمآبی مزمن پوست باعث میشود لایه شاخی پوست ضخیم شود و بعد شروع کند به پوسته ریختن. مخصوصاً دور بینی و روی گونهها.
۶. ترکهای لب و اطراف دهان
دهان خشک، لبهای ترکخورده و زخمهای گوشه لب که باز و بسته شدن دهان را دردناک میکند. همه اینها نتیجه کمآبی و فقر ویتامین B است.
آیا بعد از ترک مصرف شیشه، پوست ترمیم میشود؟
حالا که کلی از مشکلات گفتیم، برسیم به بخش امیدبخش ماجرا. بله، پوست بعد از ترک شیشه ترمیم میشود. نه فقط ترمیم، که میتواند به طرز شگفتانگیزی احیا شود. اما یک شرط دارد: باید صبور باشید و اصولی عمل کنید.
بدن ما یک ماشین فوقالعاده هوشمند است. لحظهای که مصرف شیشه را قطع میکنید، این ماشین دنده عقب نمیزند، بلکه یک مسیر جدید برای بازسازی باز میکند. رگهای خونی دوباره باز میشوند، جریان خون به سطح پوست برمیگردد و مواد مغذی به سلولهای گرسنه میرسد. کمکم صورت از آن حالت رنگپریده و خاکستری درمیآید و یک گرما و سرخی طبیعی در گونهها ظاهر میشود.
چرخه طبیعی بازسازی سلولهای پوست حدود ۲۸ روز است. یعنی هر ۲۸ روز، یک لایه جدید از سلولهای تازه جایگزین سلولهای مرده میشود. بعد از ۳ ماه، تغییرات محسوس میشود. بعد از ۶ ماه، خیلی از آدمها اصلاً شبیه قبل نیستند. بعد از یک سال، اگر از خودتان درست مراقبت کرده باشید، ممکن است کسی که یک سال پیش شما را دیده بود، الان نشناسدتان.
اما نکته اینجاست: اسکارهای عمیق و زخمهایی که خیلی کهنه شدهاند، ممکن است کامل محو نشوند. اما با روشهای درمانی امروزی، میشود آنها را بسیار کمرنگ کرد و به حداقل رساند.
نقش تغذیه در ترمیم پوست: از داخل شروع کنید
بگذارید یک راز را با شما در میان بگذارم: بهترین کرم ضدچروک دنیا در آشپزخانه شماست. اگر میخواهید پوستتان سریعتر از همیشه بهتر شود، اول باید بشقاب غذایتان را درست کنید. پوست، انعکاس آن چیزی است که داخل بدن میگذرد.
آب، معجزه فراموششده
اولین و مهمترین قدم، آب است. روزی ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید. نه نوشابه، نه دلستر، نه چای پررنگ. آب خالص. سلولهای پوست شما ماهها در بیابان خشک زندگی کردهاند. حالا وقت سیراب شدن است.
پروتئین، آجر ساختمان پوست
پوست از پروتئینی به نام کلاژن ساخته شده. برای تولید کلاژن، بدن به آمینواسید نیاز دارد. منابع عالی: تخممرغ، سینه مرغ، ماهی، حبوبات. اگر گیاهخوار هستید، عدس و نخود را جدی بگیرید.
ویتامین C، ستاره بینشان
بدون ویتامین C، بدن نمیتواند کلاژن بسازد. پرتقال، لیمو، کیوی، فلفل دلمهای و گوجه فرنگی را در برنامه غذایی روزانهتان بگذارید.
روی یا زینک، مستقیماً در ترمیم زخم نقش دارد. کمبودش باعث میشود زخمها دیرتر بسته شوند. تخمه کدو، بادام و گوشت قرمز بدون چربی منابع خوبی از روی هستند.
امگا ۳، ضدالتهاب طبیعی
چربیهای سالم مثل امگا ۳ التهاب پوست را کم میکنند و به آن لطافت میدهند. ماهی سالمون، گردو و تخم کتان بهترین انتخابها هستند.
ویتامینهای گروه B
این خانواده پرجمعیت، مسئول سلامت پوست و مو هستند. کمبودشان باعث ترک لب، خشکی پوست و پوستهپوسته شدن میشود. تخممرغ، جگر (اگر قابل تحمل است)، غلات کامل و موز منابع خوبی هستند.
روتین مراقبت پوستی روزانه بعد از ترک مصرف شیشه: گامبهگام
حالا که از داخل بدن را ساپورت کردید، نوبت به مراقبت بیرونی میرسد. نیاز نیست کلی هزینه کنید و محصولات گرانقیمت بخرید. یک روتین ساده و منظم، از ده تا کرم گاهبهگاه بهتر جواب میدهد.
صبحها:
۱. صورت را با یک شوینده ملایم بشویید. چیزی که PH خنثی داشته باشد و پوست را خشک نکند.
۲. یک تونر بدون الکل بزنید تا منافذ باز پوست بسته شوند.
۳. از یک مرطوبکننده سبک استفاده کنید.
۴. و در نهایت، کرم ضدآفتاب. این مرحله را جدی بگیرید. پوست تازهترمیمشده، خیلی حساستر از پوست معمولی است و آفتاب میتواند آن را پر از لک کند.
شبها:
۱. صورت را بشویید، حتی اگر از خانه بیرون نرفتهاید.
۲. از یک ترمیمکننده یا کرم شب استفاده کنید. کرمهایی که حاوی ویتامین E، آلوئهورا یا پانتنول هستند، گزینههای عالیای هستند.
۳. اگر زخم بازی دارید، حتماً از پمادهای ترمیمکننده مثل زینک اکساید یا پانتنول استفاده کنید.
هفتهای یکبار:
۱. یک ماسک آبرسان طبیعی. مثلاً ماست با عسل، یا خیار رندهشده. این ماسکها التهاب را کم میکنند و رطوبت را به پوست برمیگردانند.
۲. یک لایهبرداری خیلی ملایم. نه اسکرابهای خشن. از محصولاتی که حاوی اسیدهای میوه (AHA) با غلظت پایین هستند استفاده کنید تا سلولهای مرده از سطح پوست برداشته شوند.
درمانهای تخصصی برای اسکار و لکهای پوستی
بعد از اینکه یک مدت از ترک شیشه گذشت و حال عمومی بدن بهتر شد، میشود سراغ درمانهای تخصصیتر رفت. این درمانها باید حتماً زیر نظر پزشک متخصص پوست انجام شوند. خوددرمانی در این مرحله میتواند اوضاع را بدتر کند.
میکرونیدلینگ
یک غلتک با سوزنهای ریز که روی پوست حرکت داده میشود. این سوزنهای ریز، آسیبهای بسیار کوچکی در پوست ایجاد میکنند و بدن را تحریک میکنند که کلاژن تولید کند. نتیجه، صاف شدن سطح پوست و کمرنگ شدن جای زخمهاست. برای اسکارهای فرورفته جواب خیلی خوبی میدهد.
لیزر فرکشنال
در این روش، اشعه لیزر به نقاط خاصی از پوست تابانده میشود و لایههای آسیبدیده را از بین میبرد. همزمان، بدن را وادار به کلاژنسازی میکند. لیزر فرکشنال برای لکهای تیره و اسکارهای عمیق مؤثر است.
پیلینگ شیمیایی
در پیلینگ شیمیایی، یک محلول اسیدی با غلظت مشخص روی صورت مالیده میشود. این محلول لایه سطحی پوست را میسوزاند و میکند. پوست زیرین که تازه و سالم است، جایگزین میشود. برای رفع لکها و شفافسازی پوست عالی است.
PRP (پلاسمای غنی از پلاکت)
از خون خود فرد، پلاسما جدا میشود و دوباره به پوست تزریق میشود. این پلاسما پر از فاکتورهای رشد است که سلولهای پوست را وادار به بازسازی میکند. بهخصوص برای جوانسازی کلی پوست و رفع چروکهای سطحی خوب است. گاهی پزشکان PRP را با میکرونیدلینگ ترکیب میکنند.
تزریق فیلر (Filler)
برای اسکارهای عمیق و فرورفته که بافت زیادی از دست رفته، تزریق فیلر میتواند گودی را پر کند و سطح پوست را صاف کند. این روش موقتی است و باید هر ۶ تا ۱۲ ماه تکرار شود.
گیاهان دارویی و روشهای طبیعی: کمکرسان، نه جایگزین
خیلیها میپرسند با گیاهان دارویی میشود عوارض پوستی شیشه را درمان کرد؟ واقعیت این است که گیاهان دارویی کمککننده هستند، اما معجزه نمیکنند. اگر انتظار دارید با مالیدن آلوئهورا، اسکارهای عمیق ناپدید شوند، ناامید خواهید شد. اما اگر از این مواد به عنوان مکمل روتین درمانی اصلی استفاده کنید، نتیجه خیلی خوبی میگیرید.
ژل آلوئهورا: برای زخمهای باز عالی است. التهاب را کم میکند، رطوبت میدهد و سرعت ترمیم را بالا میبرد. صبح و شب روی زخمها بمالید.
روغن گل سرخ (رزهیپ): این روغن حاوی ویتامین A است (همان رتینول طبیعی). به کمرنگ شدن اسکارها و لکها کمک میکند.
ماسک عسل و زردچوبه: عسل ضدباکتری است و زخم را تمیز میکند، زردچوبه التهاب را میخواباند. هفتهای دو بار این ماسک را امتحان کنید.
روغن درخت چای (Tea Tree): برای جوشهای چرکی، یک قطره روغن درخت چای روی جوش بزنید. باکتریها را میکشد و التهاب را کم میکند. اما مستقیم و زیاد استفاده نکنید، پوست را میسوزاند.
بخور بابونه: یک قابلمه آب جوش، یک مشت گل بابونه خشک، یک حوله روی سرتان و ۱۰ دقیقه بخور. منافذ باز میشوند، پوست نرم میشود و آرامش عجیبی به کل بدنتان میدهد.
زخمهای روح ناشی از مصرف شیشه هم درمان میخواهند
یک نکته خیلی مهم را نباید فراموش کرد: خیلی از این زخمهای روی پوست، ریشه در روح دارند. وقتی کسی ساعتها پای آینه مینشیند و صورتش را میکند، فقط پوستش را زخمی نمیکند. چیزی در اعماق وجودش او را آزار میدهد که اینطور خودش را مجازات میکند.
شاید درک این موضوع سخت باشد، اما خیلی از مصرفکنندگان شیشه، از خودشان متنفرند. حس گناه، پشیمانی از گذشته و نفرت از چهرهای که در آینه میبینند، آنها را وادار به تخریب خود میکند. پس در کنار درمان پوست، درمان روح هم واجب است.
اگر خودتان این مسیر را میروید، با یک روانشناس صحبت کنید. از حسهایی که دارید، از کابوسهایی که میبینید، از این حس که ارزش ندارید. باور کنید اینها همه دروغهایی است که بیماری در مغزتان کاشته است.
اگر هم عضوی از خانواده یک مصرفکننده هستید، زخمهای روی صورتش را به رخش نکشید. هر بار که میگویید “وای چقدر صورتت زشت شده”، یک میخ دیگر به تابوت اعتمادبهنفسش میکوبید. او خودش بهتر از هر کسی میداند که چه بلایی سر خودش آورده. به جای سرزنش، برای درمان همراهش شوید.
